Η Jolina φαίνεται να εξελίχθηκε σε medicane με βάση τον νέο ορισμό

Σύνταξη άρθρου: Σ. Ντάφης, Γ. Κύρος, Κ. Λαγουβάρδος

Ε.Α.Α - Πεντέλη, Παρασκευή 20 Μαρτίου 2026, 21:20

Ο όρος medicane, από τις λέξεις Medi-terranean και hurri-cane, χρησιμοποιείται εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια για κυκλώνες της Μεσογείου που αποκτούν τροπικά χαρακτηριστικά. Μέχρι πρόσφατα, όμως, δεν υπήρχε ένας κοινά αποδεκτός επιστημονικός ορισμός, με αποτέλεσμα να υπάρχει ασάφεια τόσο στην έρευνα όσο και στην επιχειρησιακή μετεωρολογία. Διαφορετικές μελέτες και υπηρεσίες χρησιμοποιούσαν διαφορετικά κριτήρια για να χαρακτηρίσουν ένα σύστημα ως medicane.

Αυτό το κενό έρχεται να καλύψει ο νέος ορισμός που προτάθηκε από διεθνή ομάδα ειδικών, με συμμετοχή επιστημόνων του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών / meteo.gr, και ενσωματώθηκε πλέον και στο Glossary of Meteorology της American Meteorological Society. Σύμφωνα με αυτόν, medicane είναι ένας μέσης κλίμακας κυκλώνας που αναπτύσσεται στη Μεσόγειο και εμφανίζει τροπικού τύπου χαρακτηριστικά, όπως θερμό πυρήνα που εκτείνεται προς την ανώτερη τροπόσφαιρα, δομή με «μάτι» στο κέντρο, σπειροειδείς νεφικές ζώνες και σχεδόν συμμετρική κυκλοφορία των ανέμων κοντά στην επιφάνεια, με τα μέγιστα των ανέμων πολύ κοντά στο κέντρο του συστήματος.

Η σημασία του νέου αυτού ορισμού είναι ιδιαίτερα μεγάλη, επειδή βασίζεται κυρίως σε παρατηρήσιμα δομικά χαρακτηριστικά. Έτσι, μπορεί να εφαρμοστεί με πιο αντικειμενικό τρόπο μέσω δορυφορικών παρατηρήσεων και τεχνικών τηλεπισκόπησης. Παράλληλα, δεν περιορίζει τα medicanes μόνο σε συστήματα που σχηματίζονται ακριβώς όπως οι τροπικοί κυκλώνες, αλλά αναγνωρίζει ότι στη Μεσόγειο η δημιουργία τους μπορεί να προκύπτει από συνδυασμό βαροκλινικών διεργασιών και αλληλεπίδρασης ατμόσφαιρας-θάλασσας. Αυτό είναι κρίσιμο τόσο για τη σωστή επιστημονική ταξινόμηση όσο και για τη βελτίωση της πρόγνωσης και της έγκαιρης προειδοποίησης.

Μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο, το βαρομετρικό χαμηλό Jolina, που κινήθηκε τις τελευταίες ημέρες στον Κόλπο της Σύρτης και προς τις ακτές της Λιβύης (16-19 Μαρτίου 2026), φαίνεται ότι κάλυψε τα κριτήρια που θέτει ο νέος ορισμός για τους medicanes. Οι δορυφορικές παρατηρήσεις στο υπέρυθρο, στα μικροκύματα και στο πεδίο ανέμου έδειξαν μια σαφή μετάβαση από ένα ασύμμετρο βαρομετρικό σύστημα ψυχρού πυρήνα σε έναν πιο συμπαγή κυκλώνα τροπικού τύπου, με θερμό πυρήνα.

Η περίπτωση της Jolina έχει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον και για έναν ακόμη λόγο: η μετάβαση αυτή φαίνεται να συνέβη στα μέσα Μαρτίου, δηλαδή σε μια περίοδο κατά την οποία η Μεσόγειος είναι σχετικά ψυχρή. Πρόκειται, επομένως, για ένα ασυνήθιστο επεισόδιο για την εποχή. Ταυτόχρονα, η Jolina αναδεικνύει αφενός τον καθοριστικό ρόλο της δορυφορικής παρατήρησης στην αναγνώριση τέτοιων φαινομένων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο και αφετέρου τις δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα παγκόσμια μετεωρολογικά μοντέλα στην ακριβή προσομοίωση των medicanes και στην έγκαιρη εκτίμηση των επιπτώσεών τους.

Στο παρακάτω βίντεο παρουσιάζεται η εξέλιξη του medicane Jolina, όπως καταγράφεται από τον δορυφόρο Meteosat-12 της EUMETSAT: https://www.facebook.com/share/v/1KZBsURzdb/